Danışman: Prof. Dr. Duygu KOCA
Yazar: Betül ÜNAL

Günümüzde artan çevresel belirsizlikler, doğal kaynakların hızla tükenmesi ve
ekolojik dengedeki tahribatlar, tasarım disiplininde antroposantrik bakış açısının
sınırlarını görünür kılmakta ve bu yaklaşımın ötesine geçen, dış etkenlere karşı
dirençli tasarım stratejilerinin geliştirilmesini zorunlu hâle getirmektedir. Bu
bağlamda, biyoloji temelli malzemeler; yenilenebilir kaynak kullanımı, doğal
döngülere uyum sağlayabilme potansiyeli ve düşük çevresel etki düzeyleri ile
dirençlilik perspektifinden önemli bir araştırma alanı sunmaktadır. Bu çalışma,
biyoloji temelli bir malzemenin dirençlilik öznitelikleri bağlamındaki potansiyelini
ortaya koymayı ve elde edilen bulgular doğrultusunda geliştirilen modüler bir iç
mekân tasarım önerisi üzerinden bu potansiyeli derinlemesine irdelemeyi
amaçlamaktadır. Araştırmada Malzeme Odaklı Tasarım Yöntemi (MDD) izlenmiş;
ilk aşamada malzemenin teknik ve deneyimsel özellikleri ortaya konmuş, bu
veriler ara bulgular olarak değerlendirilerek dirençlilik bağlamında öne çıkan
potansiyeller belirlenmiştir. Bu potansiyeller doğrultusunda geliştirilen modüler iç
mekân tasarım önerisi, dirençliliğin modülerlik, bağlantısallık, çeşitlilik ve bolluk
öznitelikleri üzerinden nicel olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular,
geliştirilen biyokompozitin modüler sistemlerde uyarlanabilirlik, dönüştürülebilirlik
ve çeşitlenebilirlik gibi temel dirençlilik özniteliklerini desteklediğini
göstermektedir. Bu sonuçlar biyoloji temelli bir malzemeden geliştirilen modüler iç
mekân kurgusunun mekânsal dirençlilik kapasitesine katkılar sunabileceğini
ortaya koymaktadır. Araştırma, malzeme odaklı tasarım yaklaşımının dirençlilik
kavramıyla bütünleştirilmesinin, yalnızca yapısal dirençliliği değil; aynı zamanda
tasarım esnekliğini, mekânsal bütünleşmeyi güçlendirme ve kullanıcı ile mekân
arasındaki etkileşimi, değişen koşullara uyum sağlayabilecek biçimde
ii
derinleştirme potansiyeline sahip olduğunu savunmaktadır. Bununla birlikte,
bulgular doğanın tasarım sürecinde yalnızca kaynak olabilecek bir unsur değil,
aynı zamanda etkin bir işbirlikçi olabileceğini; malzemenin ise bu sürecin yönünü
dirençlilik ilkeleri doğrultusunda biçimlendirebilecek etkin bir rol üstlenebileceğini
ortaya koymaktadır.

Anahtar sözcükler: Biyomalzeme, mekânsal dirençlilik, malzeme odaklı tasarım,
deneyimsel araştırma, tasarım önerisi.