Danışman: Prof.Dr. Pelin YILDIZ
Yazar: Gökçe ONUR KARABULUT

Afet sonrası barınma, yalnızca fiziksel bir barınma gereksinimini değil, aynı zamanda bireylerin insan onuruna yakışır koşullarda yaşamlarını sürdürebilme hakkını da kapsamaktadır. Bu doğrultuda çalışma, afet sonrası geçici barınma birimlerinin tasarımında yapısal ve kullanıcı gereksinimlerini belirleyerek mevcut barınma türlerinin bu gereksinimlere ne ölçüde yanıt verdiğini analiz etmeyi ve gereksinimler arasındaki ilişkileri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla geliştirilen özgün kavramsal çerçeve, saha gözlemleri ve anket uygulamasının sistematik biçimde yürütülmesine temel oluşturmuştur.
Araştırmada nitel gözlemler ve nicel anket verileri birlikte değerlendirilmiştir. 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında, yıkımın en fazla olduğu ve farklı geçici barınma birimlerinin bir arada bulunduğu Hatay bölgesi çalışma alanı olarak seçilmiştir. Veriler, farklı konteyner tiplerinde yaşayan afetzedelerden elde edilmiş; her konteyner türünden 100’er kişi olmak üzere toplam 300 katılımcıyla anket yapılmıştır. Veriler SPSS programıyla analiz edilmiş, gözleme dayalı bulgular anket sonuçlarının güvenilirliğini desteklemiştir.
Bulgular, farklı konteyner tiplerinin kullanıcı gereksinimlerini karşılama düzeylerinde anlamlı farklılıklar bulunduğunu, ancak sabit sistemlerin uzun süreli yaşam koşulları açısından daha uygun olduğunu göstermiştir. Ayrıca yapısal gereksinimlerin karşılanma düzeyinin fiziksel ve psikososyal kullanıcı gereksinimleriyle doğrudan ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, farklı konteyner türlerinin güçlü yönlerini birleştiren hibrit tasarım yaklaşımlarının kullanıcı memnuniyetini artırma potansiyeline sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, farklı konteyner türlerini bilimsel ölçütlerle değerlendirerek literatürdeki boşluğu doldurmakta; kullanıcı verisine dayalı yaklaşımıyla geçici barınma tasarımlarına iç mekan ölçeğinde rehberlik etmektedir.

Anahtar sözcükler: Afet, barınma, geçici barınma, konteyner, kullanıcı gereksinimleri.