Danışman: Profesör Doktor Banu BULDUK TÜRKMEN
Yazar: Elif BEKMEZCİ

Bitki biliminde görsel bir ifade biçimi olarak kullanılan botanik illüstrasyon, Avrupa’da 18. yüzyılda altın çağını yaşamıştır. Türkiye’de ise son 25 yıldır bilimsel anlamda gelişim sürdürmektedir. Fakat, görece kısa tarihine rağmen; gelişimi dernekler, serbest sanatçılar, topluluklar, devlet destekli projeler sayesinde Avrupa standartlarına yaklaşmaktadır. Bu gelişim yalnızca bilimsel bir ilerleme değil, aynı zamanda coğrafi mirasın korunması ve kültürel bilginin aktarımı açısından da önemlidir. Çünkü Türkiye, zengin florasının yanı sıra, yaklaşık üçte biri endemik olan ve bir kısmı tehlike altında kategorize edilen bitki türlerine ev sahipliği yapmaktadır. Bu kapsamda tezin amacı; erişimi zor, korunması gereken bitkileri tanıtmak, anlatmak amacıyla bir botanik illüstrasyonu oluşturmak ve grafik tasarım ürünüyle bütünleştirmektir. Gelişmeye açık olan botanik illüstrasyonuna deneysel bir bakış açısıyla yaklaşmak, Türkiye’deki botanik illüstrasyon alanındaki gelişmeleri literatüre kazandırarak kapsamlı bir Türkçe kaynak oluşturmaktır.
Tez çalışmasında nitel araştırma yöntemlerinden literatür taraması ve belge analizi kullanılmıştır. Ayrıca workshop, sergi, etkinlik katılımları sağlanmış, farklı üniversite ve bölümlerden botanik/botanik illüstrasyonuyla ilgilenen akademisyenlerle görüşülmüştür. Uygulama örneği oluşturmak için Ankara’dan bir bölge seçilmiş, bölgeden hem endemik hem de tehlike altında olan bir tür belirlenerek çalışma kapsamı oluşturulmuştur. Uygulama; erişimi zor bitkileri anlatmak ve tanıtmak amacıyla dijital çizim tekniğiyle kullanılarak yapılan bir illüstrasyonun grafik ürüne çevrilmesidir. Haymana Bölgesinden “Ornithogalum demirizianum” bitkisi seçilerek sergileme ünitesi, künye bilgisi, bitkinin bilgilendirici kartı ve afişinin yapılmasına karar verilmiştir.
Tez çalışmasının sonucunda, Türkçe literatürde temel anlamda kaynak olabilecek bir botanik illüstrasyon tez çalışması oluşmuştur. Bununla birlikte gelişmekte olan
botanik illüstrasyon alanında deneysel bir yaklaşım sunulmuştur. Bitki farkındalığını artırmak amacıyla, izleyiciye yönelik grafik tasarım ürünleri ortaya konmuştur.

Anahtar sözcükler: Bilimsel illüstrasyon, grafik tasarım, botanik, Ornithogalum demirizianum, endemik.