Danışman: Prof. Refa EMRALİ
Yazar: Aydan KILINÇ
“Feminist Yeni Materyalizm Bağlamında Sanatta Beden ve Nesne Dolanıklığı” isimli bu
kuramsal ve uygulamaya dayalı sanat çalışması raporunda, öncelikli olarak çeşitli sanat
pratikleri içerisinde beden ve nesne etkileşimini görünür kılan çalışmalar üzerine
yoğunlaşılmış ve bu etkileşimle meydana gelen dolanıklığın ontolojik boyutlarının
sorgulanması amaçlanmıştır. Raporda, beden ve nesne etkileşimini görünür kılan güncel
sanat çalışmaları, özellikle 20. ve 21. yüzyılda ön plana çıkan çağdaş feminist kuramlarla
desteklenerek insanlar ve nesnelerin birbirleriyle nasıl ilişkilendirildiğine dair çok sayıda
teorik yaklaşımı gündeme getirir. Bu yaklaşımlar, günümüzde feminist kuramlara farklı bir
perspektif kazandıran yeni materyalizm teorisiyle doğrudan ilişkilendirilmiştir.
Tarihsel materyalizmin somutlaşmış özne anlayışına karşılık maddeyi yeniden incelemeye
alan bu teori, sanat nesnesinin maddi boyutlarını da yeniden sorgulamamıza olanak tanır.
Bu noktada, yeni materyalizmin temelini oluşturan “madde" kavramının 21. yüzyılda
geleneksel felsefi tanımlarının ötesine geçerek, sürekli dönüşen ve iç etkileşimli bir yapıda
karşımıza çıktığı gözlemlenmektedir. Bu yeni yaklaşımla beraber madde, yalnızca felsefe
ve sosyal bilimlerde değil, aynı zamanda sanat pratikleri de dahil olmak üzere birçok
alanda performatif bir karakter kazanır.
Öte yandan feminist yeni materyalizm, toplumsal cinsiyet inşasını göz ardı etmediği gibi,
bedenlerin, mekanların ve maddi koşulların bu inşa sürecinde nasıl bir rol oynadığını da
sorgular. Özellikle bedeni dolanık bir şekilde ele alan bu yaklaşım, sanat nesnesinin de
sadece bir araç değil, çevresiyle birlikte anlam üreten aktif bir varlık olduğunu gösterir.
Sonuç olarak, beden ve nesne üzerinden sanatın biçimsel olasılıklarını araştıran bu çalışma,
cinsiyetlerin bedenleşme sürecinde nesneyle olan dolanıklığını gözlemleyerek, feminist
yeni materyalist bakış açısıyla sanat alanına yeni perspektifler sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Sözcükler: Beden, dolanıklık, feminizm, nesne, yeni materyalizm.