Danışman: Doç. Dr. Emre DEMİREL
Yazar: Merve ATMACA ÇETİNKAYA

Cumhuriyet dönemi kadın süreli yayınlarındaki metinlerin ve imgelerin analiziyle, modernleşmenin nasıl mekânsallaştığını ve kadın temsilinin konut mekânıyla kurduğu ilişkiyi sorgulamak çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Süreli yayınlar, dönemin toplumsal rolleri, ev yaşamı ve mobilyalara dair bilgiler veren önemli araçlardır. Kadın süreli yayınları ise kadının imajı, görevleri, temsil ettikleri ve dönem ile kurduğu ilişkiye dair okuyucuya ve araştırmacıya fikir vermektedir. Dolayısıyla bu yayınlar, yeni rejimin konut mekânı ve kadın temsili arasındaki bağı anlamak adına çalışmanın malzemesi olarak seçilmiştir. Dönemin evsellik kavramının kadın kimliği üzerindeki anlatımını, basılı mecralar üzerinden anlamaya çalışan bu araştırmada, nitel araştırma yöntemi seçilmiştir. Bu araştırma yöntemi kapsamında öncelikle literatür taraması yapılarak, arşiv belgeleri incelenmiş ve söylem analizi yapılmıştır. Bu belgeler arasında, kendi dönemi için kritik öneme sahip ve en uzun süre yayımlanan “Kadın Gazetesi” ile “Ev-İş”, çalışmanın temel malzemesini oluşturmuştur. Konut mekânı, kadın kimliği ve kadın süreli yayınları ise sırasıyla mekân, ev ekonomisi ve temsiliyet başlıkları altında çalışmanın ana temalarını meydana getirmiştir. Çalışmanın iki malzemesinde yer alan yazınsal ve görsel verilerden ise alt temalar üretilmiştir. Kadına, mekâna ve mobilyaya dair söylemler irdelenerek elde edilen on iki alt tema, literatürden değil, seçilen iki kadın süreli yayın üzerinden oluşturulmuştur. Basılı arşivden üretilen temalar, çalışmanın özgün yaklaşımından biridir. Çalışma, literatürdeki ikincil kaynaklar yardımıyla desteklenmiş, Ev-İş ve Kadın Gazetesi’nde yer alan konut tasvirleriyle detaylandırılmıştır. Temalardan ilkini oluşturan “mekân”, dönem içindeki ev içi mekânın düzenlenmesine odaklanırken; “ev ekonomisi” teması, evin bakımı, geçimi, yaşayışıyı ve üretimiyle ilgilenmektedir. Son ana tema “temsiliyet”,
ii
kadın süreli yayınlarının dönem içinde neyi temsil ettiğine yoğunlaşmıştır. Sonuç olarak, Cumhuriyet dönemi kadın süreli yayınlarının, modernleşme sürecinde kadını hem kamusal hem de özel alanda dönüştüren bir özne olarak temsil ettiğini ortaya koymuştur. Kadın süreli yayınları sadece fiziksel değil, toplumsal değişimin bir taşıyıcısı olarak da kendini göstermiş, evselliği idealize etmiş ve kadın kimliğini bu mekân üzerinden yeniden tanımlamıştır. Dolayısıyla modernleşme söyleminin öznelerinden olan kadın ve konut mekân üzerinden bir biçimlenme gerçeklemiş; kadın süreli yayınları bu söylemin hem taşıyıcısı hem de üreticisi olmuştur.

Anahtar sözcükler: Konut mekân tasviri, Ev ekonomisi, Evsellik, Kadın Temsili, Cumhuriyet dönemi, Kadın süreli yayınları, Ev-İş, Kadın Gazetesi