Danışman: Prof. Dr. Bilge SAYIL ONARAN
Yazar: Kübra MALÇOK

Bu araştırma, okul öncesi eğitim ortamlarının çocukların duyusal deneyimlerine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Duyu Bütünleme Teorisi çerçevesinde şekillendirilmiş olup, çocukların mekânsal çevreyle kurdukları ilişkileri altı temel duyusal tema (görme, işitme, dokunma, koklama, tatma ve hareket) üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Nitel bir desenle yürütülen araştırmada, 19 okul öncesi öğretmeniyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; elde edilen veriler MAXQDA yazılımı kullanılarak tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir.

Analiz sürecinde “kodlar arası birlikte oluşum modeli” aracılığıyla duyusal temaların çevresel ve mekânsal temalarla kurduğu ilişkiler görselleştirilmiş ve bu ilişkilerin yoğunluğu incelenmiştir. Bulgular, çocukların mekânla kurdukları duyusal ilişkilerin yalnızca bireysel uyaranlara değil, bu uyaranların mekânsal düzenlemelerle nasıl bütünleştiğine bağlı olarak şekillendiğini göstermektedir. Hareket ve görme temaları, yüksek yoğunlukta eşleşmeler göstererek mekânsal organizasyon ve yönlenme süreçleriyle güçlü bağlar kurmuştur. Dokunma ve işitme temaları çevresel niteliklerle daha bütüncül ilişkiler sunarken; tatma ve koklama temaları bağlamsal olarak sınırlı ama anlamlı veriler üretmiştir.

Araştırma bulguları, Duyu Bütünleme Teorisi'nin mekânsal bağlamda uygulanabilirliğini desteklemekte; erken çocukluk eğitimi mekânlarında duyusal çeşitliliği ve bütünlüğü temel alan tasarım yaklaşımlarının gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar sözcükler: Duyu bütünleme, Duyusal deneyim, Okul öncesi eğitim, Mekân kalitesi, Nitel araştırma.