Danışman: Prof. Dr. Hasan KIRAN
Yazar: Sefa ŞENEL

İnsanlık tarihiyle paralel olarak ilerleyen sanat, insan için varoluşundan bu yana önemli bir etkileşim ve iletişim aracı olmuştur. Sanatın bu etkili yönünü gerek sezgisel gerekse bilimsel olarak kavrayan insanlar tarih boyunca diğer insanları yönetebilmeyi ve işleri kendi çıkarlarına göre şekillendirebilmeyi başarmışlardır.
Propaganda olgusu, uygulanış biçimini incelediğimizde, bir insanlık geleneği olarak bilinen tarihin her döneminde karşımıza çıkar. Bu bazen bir şiir, bazen bir resim ve bazen de bir heykel olabilir. Sanat tarihi incelendiğinde sanatçılara en büyük desteğin belli bir otoritenin hamiliği olduğunu görmekteyiz. Bu hamiler otokratik toplumlarda krallar ve imparatorlar iken, demokratik toplumlarda sermayenin bünyesinde toplandığı her türlü kurum, aile ve birey olabilir. Sanatın sağladığı pozitif imaj ve ölümsüzlük tarih boyunca birçok lideri, dini, kurum ve oluşumu cezbetmiş, bu konuda destek ve yatırımlar yapmaktan kaçınmamışlardır. Din için yeni müridler, savaşlar için yeni askerler, yöneticiler için daha fazla destekçiler propaganda faaliyetleri ile kazanılmıştır. Sanatçı da bu propaganda faaliyetlerinin üretim merkezinde yer almıştır. 2’inci Dünya Savaşı’na kadar “propaganda” başlığı altında yapılan bu ikna ve rıza faaliyetleri, dünya savaşlarının getirdiği olumsuz çağrışımdan kurtulmak istemiş “halkla ilişkiler” ismiyle günümüz evrenselliğine ve duyarlılığına göre geliştirilmiştir.
Çoğunluğun yönetim mekanizmasına dahil olduğu günümüz kitle toplumlarında halkla ilişkiler başlığı altında yeni düzene uyumlu propagandanın sanatla arasındaki bağ devam etmiştir. Bu tezde propaganda ve halkla ilişkiler etkinliklerinin sanat alanına yansımaları sanat tarihinde ve günümüz sanat ortamında incelenmiştir. Bu inceleme ve kavramlar doğrultusunda kişisel çalışmalarımda popüler kültür imgeleri ve ironik bir yaklaşım ön plana çıkmaktadır.

Anahtar sözcükler: İkna, rıza, iletişim, kitle, tüketim, sanat tarihi