Danışman: Prof. Banu BULDUK TÜRKMEN
Yazar: Eda ERKAN

Günümüz hem teknoloji hem de bilgi çağında birçok farklı disiplin bir diğeri ile etkileşim halindedir. Böyle bir çağda görsel iletişim önemli bir yere sahiptir. Karmaşık bilgileri daha hızlı ve etkili bir şekilde anlatmak için görsel iletişim araçlarının gücünden yararlanılmaktadır. Bilgiyi rafine bir şekilde aktarma, düşünsel uyarıyı artırma ve etkileşimi destekleme gibi açılardan oldukça önemlidir.
Gerçeküstü deneyimler sunması 3 boyutlu animasyonları bilgi iletişiminde etkili bir araç haline getirmiştir. Bu teknolojinin kullanımı birçok disiplin için etkileşimli ve katılımcı bir deneyim sunma potansiyeli taşımaktadır. 3 Boyutlu animasyonların eğitim ve iletişim alanlarındaki rolü incelendiğinde karmaşık konuların daha anlaşılır bir halde sunulması birçok araştırmacının altını çizdiği bir durumdur. Görsel öğrenme, soyut kavramların anlatımında izleyiciye somut bir kavrayış avantajı sunmaktadır. 3 boyutlu animasyonların sağladığı yeni olanaklar ve yaratıcı ifade biçimleri birçok farklı alanda kullanılmaktadır.
Tıp, bütün disiplinler arasında gelişim grafiği en yüksek alanlardan biridir. Tıp alanındaki çalışmalar insan sağlığı için her gün yeni verilere ulaşmaktadır. Bilginin hızlı üretildiği böyle bir alanda aynı şekilde hızlı ve etkili yöntemlerle aktarılması ihtiyacı doğmuştur. Tıbbi bilgilerin net ve etkili bir şekilde paylaşılması hastaların doğru tanı ve tedavi süreçlerine erişimini sağlamaktan, sağlık profesyonellerinin güncel ve ileri düzey bilgilerle donatılmasına kadar birçok farklı yönden öneme sahiptir. Sürekli gelişen, genişleyen tıp alanında doğru bilgi aktarımının sağlanması, hastaların doğru bilgilendirilmesi ve tedaviye bilinçli karar vermeleri gibi unsurlar hayati önem taşımaktadır.
Tıp alanında bilgi iletişimi sağlanmasında birçok farklı teknolojik metot kullanılmaktadır. En eski yöntem 3 boyutlu maketler ve mankenler yerini dijital ortamlarda hazırlanan 3 boyutlu modellere ve animasyonlara bırakmıştır.
ii
3 boyutlu medikal animasyonlar karmaşık tıbbi bilgi ve prosedurleri anlamak, eğitim vermek, hasta ile doktor arasındaki iletişimi sağlamak, doktor ve meslektaşları arasındaki bilgi aktarımını hızlandırmak gibi önemli ihtiyaçlara cevap vermektedir. Ayrıca cerrahi müdahaleleri planlamak, anatomik yapıları, hastalıkları, cerrahi girişimleri ve tedavi yöntemlerini ayrıntılı bir şekilde göstermesi 3 boyutlu animasyonları önemli bir dil haline getirmektedir. Animasyonlar tarihte ilk olarak beyaz perde ile hayatımıza girmiştir. Ardından televizyon teknolojisinin evlerimize gelmesiyle geniş kitlelere ulaşmıştır. Ancak animasyonlar ilk ortaya çıktıkları dönemdeki eğlence amacı taşıyor olmasından çok daha farklı bir konuma ulaşmıştır. Animasyonlar artık günümüzde teknolojinin de gelişmesiyle birçok farklı alan etkili bir görsel dil aracı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle farklı görüntüleme ve ekran teknolojileri sayesinde çok daha geniş kitlelere ulaşabilmektedir. Artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik gibi alanlarda etkili kullanıldığı bilinen 3 boyutlu animasyonlar holografik ve volumetrik ekran teknolojilerinin en sık başvurduğu görsel anlatım araçlarından biri olmuştur. Günümüzde gelişen holografik ve volumetrik ekran teknolojileri sayesinde birçok farklı alanda bilgi aktarımı kolaylıkla sağlanabilmektedir.
Bir lazer ışığının nesnenin yüzeyine yansıtılması ve bu yansımanın bir holografik plaka veya foto sensor tarafından kaydedilmesi ile oluşan 3 boyutlu görseller hologram teknolojisinin temelini oluşturmaktadır. Bu önemli teknolojinin eğlence, eğitim, askeri uygulamalar, endüstri, mühendislik, tıp, haber ve yayıncılık gibi alanlarda kullanılmaktadır. Aynı zamanda simülasyon, artırılmış gerçeklik ve sanal gerçeklik gibi teknolojilerle bir araya gelerek etkileşimli ve interaktif deneyimler sunmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, 3 boyutlu animasyon teknolojilerinin özellikle tıp alanında bilgi iletimini nasıl dönüştürdüğünü ve görsel iletişim aracı olarak nasıl etkili bir rol üstlendiğini incelemektir. Karmaşık tıbbi bilgilerin daha anlaşılır ve erişilebilir hale getirilmesi, hasta-hekim iletişiminin güçlendirilmesi ve sağlık eğitiminde etkin öğrenme ortamlarının oluşturulması bağlamında 3 boyutlu medikal animasyonların katkıları araştırılmaktadır. Ayrıca bu animasyonların gelişen holografik ve volumetrik ekran teknolojileriyle birleşerek, bilgi aktarımında nasıl yenilikçi ve etkileşimli deneyimler sunduğu değerlendirilmekte; bu teknolojilerin eğitsel, klinik ve iletişimsel potansiyeli ortaya konulmaktadır. Bu çalışmada, 3 boyutlu animasyon teknolojilerinin özellikle tıp alanında bilgi aktarım süreçlerine nasıl entegre olduğu
iii
ve bu süreçleri nasıl dönüştürdüğü incelenmektedir. Teknoloji ve bilgi çağının dinamik yapısı, disiplinler arası etkileşimi zorunlu kılmakta; bu bağlamda görsel iletişim, karmaşık bilgilerin daha hızlı, etkili ve daha anlaşılır bir şekilde iletilmesinde kritik bir rol oynamaktadır.
Bu çalışmada, 3 boyutlu animasyon teknolojilerinin özellikle tıp alanında bilgi aktarım süreçlerine nasıl entegre olduğu ve bu süreçleri nasıl dönüştürdüğü incelenmektedir. Teknoloji ve bilgi çağının dinamik yapısı, disiplinler arası etkileşimi zorunlu kılmakta; bu bağlamda görsel iletişim, karmaşık bilgilerin daha hızlı, etkili ve daha anlaşılır bir şekilde iletilmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Bu tezin kapsamı 3 boyutlu animasyonların sunduğu etkileşimli ve katılımcı anlatım olanakları ile holografik ve hacimsel görüntüleme teknolojilerinin sunduğu yeni nesil görselleştirme olanakları birlikte değerlendirilmek olarak belirlenmiştir.
Bu tez çalışması, medikal animasyonların ileri düzey bir görüntüleme teknolojisi olan volumetrik ekranlarda gösteriminin etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma, teorik çerçevede alan yazın taraması ve uygulamalı kısımda vaka görselleştirilmesi ve analizi ile desteklenmiştir. Ayrıca örneklem belirlenen hekim grubuna uygulanan anket çalışması ile bulguların geçerliliği ve uygulamaya yönelik geri bildirimler elde edilmeye çalışılmıştır. Örnek değerlendirmelerinde doküman analizinin betimsel inceleme yöntemine başvurulmuştur. Sonuç olarak, 3 boyutlu medikal animasyonların hem eğitimsel hem de klinik bağlamda etkili bir görsel iletişim aracı olarak sunduğu olanaklar, gelecekte bu teknolojilerin daha geniş kapsamda kullanılacağının ve geliştirileceğinin açık bir göstergesidir. Bu durum, sağlık alanında daha erişilebilir, anlaşılır ve etkin bilgi aktarımı hedefleyen uygulamaların önünü açmakta, disiplinler arası iş birliklerini teşvik etmektedir.

Anahtar Sözcükler: Hologram, Volumetrik Ekran, 3 Boyutlu Animasyon, Medikal İllüstrasyon, Holografik Display