Hacettepe Üniversitesi

Sanayi Devrimi ile hız kazanan üretim süreçleri, beraberinde ciddi çevresel sorunlar
getirmiştir. Grafik tasarımcılar çoğu zaman doğrudan fiziksel üretime müdahale
edemeseler de, bu sürecin dolaylı aktörleri arasında yer almaktadır. Ürettikleri
içeriklerin yönlendirici ve bilgilendirici gücü nedeniyle, tasarımcılara sürdürülebilirlik
konusunda etik ve toplumsal sorumluluklar düşmektedir. Bu kapsamda, grafik
tasarımın sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda nasıl dönüştürülebileceğini tartışmak
ve tasarımcılara bu konuda yol gösterici bir kaynak sunmak amaçlanmıştır. Tez
çalışmasında, sürdürülebilirlik kavramı kapsamlı bir literatür taramasıyla ele alınmış,
kavramın tasarım alanlarındaki tarihsel gelişimi ve sürdürülebilir ürün tasarımı örnekleri
incelenmiştir. Alana öncülük eden tasarımcılardan ve güncel uygulamalardan yola
çıkılarak, grafik tasarımda sürdürülebilirlik adına atılabilecek somut adımlar
değerlendirilmiş ve çözüm önerileri sunulmuştur. Tasarımcının toplumu bilgilendirme
gücüyle paralel olarak, veri görselleştirme tasarımı bu çalışmada önemli bir araç olarak
ele alınmıştır. Bilgiye dayalı, açık ve etkili iletişim kurma kapasitesi sayesinde, veri
görselleştirme, sürdürülebilirlik konusundaki farkındalığı artırmada güçlü bir yöntem
olarak değerlendirilmiştir. Yapılan literatür taraması doğrultusunda, sürdürülebilir grafik
tasarım alanında çalışan tasarımcılara güncel, erişilebilir ve yol gösterici bir kaynak
sunmak amacıyla bir veri görselleştirme projesi geliştirilmiştir. Uygulama çalışmasında,
son on yıl içinde sürdürülebilir tasarım odağında yayımlanan akademik yayınlar
derlenmiş, yayın türü, yıl ve alanlarına göre sınıflandırılarak görselleştirilmiştir. Bu
sayede, grafik tasarım alanında sürdürülebilirlik bilincinin artırılması ve tasarımcılara yol
gösterici nitelikte güncel bir kaynak oluşturulması hedeflenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Sürdürülebilir tasarım, grafik tasarım, görsel iletişim tasarımı, veri
görselleştirme tasarımı, bilgilendirme tasarımı