Danışman: DOÇ. Aslı IŞIKSAL
Yazar: Reyhan ÜN

Bu tez, toplumsal cinsiyet kavramı çerçevesinde kadın stereotiplerinin kültürel ve sanatsal temsillerini inceleyerek, bu kalıpların bireyler ve toplum üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Tezde, stereotip kavramının kökenine inilerek, toplumsal yapılar içinde kadınlara yüklenen rollerin, özellikle sanat ve medya gibi kitle iletişim araçları üzerinden kimler tarafından ve nasıl yayıldığı ele alınmaktadır. Tez, Walter Lippmann’ın “kafamızdaki resimler” metaforundan yola çıkarak, kadınların tarihsel ve kültürel süreçler boyunca toplumsal cinsiyet bağlamında stereotipleşmeye maruz kaldığını araştırmaktadır. Bu araştırma, toplumsal normların, beklentilerin ve geleneksel değerlerin; aile, eğitim kurumları ve medya gibi toplumsal alanlar üzerinden nasıl biçimlendirildiğini ortaya koymaktadır.
Çalışmanın bir diğer amacı, bu stereotiplerin kadınların bireysel ve toplumsal alanlardaki hareket özgürlüğünü nasıl kısıtladığını, toplumsal cinsiyet rollerinin sanattaki kadın temsillerine nasıl yansıdığını gözler önüne sermektir. Tezde, kadınların medya ve sanattaki temsil biçimleri incelenerek, ataerkil yapının kadın kimliği üzerindeki tahakkümü ve hegemonik erkeklik kavramları analiz edilmiştir. Araştırmada günümüz toplumlarındaki toplumsal cinsiyet rollerinin tarihsel kökenleri incelenmiş ve bu rollerin sanat, medya ve gündelik yaşam üzerindeki yansımaları feminist bir perspektiften değerlendirilmiştir.
Bu bağlamda tez, toplumsal cinsiyet stereotiplerinin kültürel olarak yeniden üretildiğini ve kadınların sanatsal temsilinde kalıplaşmış imgeler ile ifade bulduğunu tartışmaktadır. Aynı zamanda tez, toplumsal cinsiyet rollerinin kadınların bireysel varoluşlarına olan etkisini, sanat eserleri ve sanatçıların üretimleri aracılığıyla ele almaktadır ve bu rollerin toplumda ve kültürel alanlarda yarattığı psikolojik ve sosyal sınırlamaları ortaya koymaktadır. Bu
bağlamda tezde, toplumsal cinsiyetin ve beraberinde getirdiği kısıtlamaların etkisini stereotip kavramı üzerinden ele alan resimler üretilmiştir. Bu resimlerde, kadınların toplumsal rollerine dair dayatmalar, bireysel özgürlük arayışları ve içsel çatışmaları semboller ve metaforlarla görselleştirilmiştir. Böylece eserler hem bireysel hem de toplumsal boyutta bir sorgulama alanı yaratmayı hedeflemiştir.

Anahtar kelimler: Stereotip, Toplumsal Cinsiyet, Kadın Temsilleri, Feminist Sanat, Resim, Görsel Sanatlar