Danışman: Doç. Müge Burcu CODUR
Yazar: Rukiye DERDİYOK

Toplumsal cinsiyet rollerinin erken yaşta öğrenilip kalıplaşması, bu döneme yönelik çalışmaların önemini artırmaktadır. Bu nedenle çalışma, toplumsal cinsiyet rollerinin öğrenildiği çocukluk dönemi olan 3-6 yaş, yani okul öncesi çağı döneme denk gelen çocuk kitapları ile sınırlandırılmıştır.
Birinci bölümde, toplumsal cinsiyet başlığı altında; toplumsal cinsiyet rolleri ve toplumsal cinsiyet eşitliği gibi kavramlar açıklanmış, toplumsal cinsiyet rollerinin bireyler üzerindeki olumsuz etkilerine değinilmiştir. Bu alanda çalışmalar yürüten kurum ve çalışmalara örnek verilerek bölüm sonlandırılmıştır.
İkinci bölümde, kalıplaşmış cinsiyetçi yaklaşımlar incelenmiş; çocukların erken yaşta edindikleri bu rollerin, yaşamın farklı alanlarında nasıl karşılarına çıktığı değerlendirilmiştir.
Üçüncü bölümde, çocuk kitaplarının türleri ve yaş gruplarına göre sınıflandırılması yapılmış; kitapların iç ve dış yapı özellikleri ile kullanılan görsel ve anlatı teknikleri tasarım açısından irdelenmiştir. Farklı ülkelerden seçilen okul öncesi resimli çocuk kitapları toplumsal cinsiyet rolleri ve tasarım açısından analiz edilmiştir.
Dördüncü bölümde ise uygulama sürecine yer verilmiştir. Kuramsal altyapı doğrultusunda, toplumsal cinsiyet eşitliği temasını merkeze alan, günümüz teknolojik olanaklarından yararlanılarak tasarlanmış özgün bir çocuk kitabı ortaya konmuştur. Bu kitap aracılığıyla konuyla ilgili farkındalık oluşturmak ve hedef yaş grubuna yönelik alternatif bir yaklaşım sunmak amaçlanmıştır.
Tezin genelinde, toplumsal cinsiyet rollerinin hâlen eşitlikten uzak bir biçimde sürdüğü ortaya konmuş; bu rollerin erken çocuklukta nasıl dönüştürülebileceğine

ilişkin önerilere yer verilmiştir. Eşitlikçi ve sağlıklı bireylerin yetişebilmesi adına, erken yaşta öğretilen toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden ele alınması gerekliliği vurgulanmıştır.
Sonuç olarak, bu çalışma, hem kuramsal hem uygulamalı yönüyle literatüre katkı sağlamayı hedeflemiş ve toplumsal cinsiyet eşitliği bağlamında çocuk edebiyatı ve tasarım ilişkisini bütüncül bir yaklaşımla incelemiştir.

Anahtar sözcükler: Toplumsal cinsiyet rolleri, cinsiyet eşitliği, okul öncesi çocuk kitapları, resimli çocuk kitapları.