Danışman: Prof. Dr. Ayten KAPLAN
Yazar: Turgay COŞKUN

Arapça ayak üstünde durmak anlamına gelen ve “Kâma” kelimesinden türeyen
Makam kavramı müzikte, “bir dizide durak ile güçlünün önemini belirtmek ve diğer
kurallara da bağlı kalmak suretiyle nağmeler meydana getirerek gezinme” anlamına
gelmektedir. Türk müziği makam müziği coğrafyası kapsamında kuramı
oluşturulmuş bir müzik türüdür. Geleneksel müzik dizilerini kuramsal açıdan
adlandırmada, makam kavramı kullanılmaktadır. Özellikle son 20 yıl içerisinde Türk
halk müziği dizilerini adlandırmada makam teriminin kullanılması üzerine yapılan
bilimsel çalışmalar yaygınlaşmıştır. Bu bakımdan 1950’li yıllardan sonra Türk halk
müziği dizilerini adlandırmada kullanılan Ayak kavramı yerine günümüzde makam
kavramı kullanımı tercih edilmektedir.
Türk müziğinin makam zenginliği, Türk sanat müziği ve Türk halk müziği ortak
icralarında bazı sorunlar ortaya çıkarmaktadır. Mikrotonal aralıkların kullanıldığı her
iki müzik türünde 17 ve 24 perdeli sistemlerden kaynaklanan perde ve aralık farklılığı
makamsal işitmeyi de etkilemektedir.

Bu doğrultuda araştırmada, Türk müziği makamlarından “Saba” makamında
kullanılan perdeler üzerine değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Araştırma, Türk
Halk Müziği ve Türk Sanat Müziği repertuvarında ve Türkü formunda ortak olan
eserler ile sınırlandırılmıştır. Veriler doküman analizi ve korelasyon türü ilişkisel
tarama yöntemi ile elde edilecektir. Saba makamı perde frekansları, her iki müzik
türünde belirlenen ortak eserlerin icralarından tespit edilecektir. Bu iki müzik türü ile
yapılan icralarda bilgisayar analizi teknikleri kullanılarak müzik verileri nicel verilere
dönüştürülecek, doküman analizi ve tarama türü araştırma modeli ile verilerin analizi
yorumlanacaktır.

Anahtar sözcükler: Türk Müziği, Makam, Saba Makamı, İcra Farklılıkları, Perde
Frekansları