Danışman: Doç. Dr. Ayşen ÖZKAN
Yazar: Nihan ÖZDEMİR TÜRKER

1950-1980 dönemi, Türkiye tarihinde, çok partili hayata geçiş, nüfus artışı ve hızlı
kentleşme, askeri darbeler, planlı ekonomi çalışmaları ve ihracat sınırlamaları
eşliğinde pek çok alanda kırılma noktalarını, değişim ve gelişimi barındırmaktadır.
Bu değişim ve gelişmeler eşliğinde; fiziksel çevrenin bir parçası olarak insan ve
mekân arakesitinde önemli bir maddi kültür unsuru olan oturma mobilyasını da
etkilemektedir. Bu tez çalışmasında, Türkiye’de 1950-1980 yılları arasında oturma
mobilyasındaki değişimi, türler, biçim referansları ve malzemeler aracılığıyla ortaya
koymak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda içerik analizi yöntemi ile
değerlendirilmek üzere veriler, alan yazını taraması, doküman incelemesi ve yarı
yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Ayrıca, dönemin oturma
mobilya örnekleri, geliştirilen tablolar yardımıyla tasniflendirilmiştir. Ulaşılan tüm
verilerin değerlendirilmesi ve tasniflendirilmesi yoluyla maddi kültür bağlamında
dönemin oturma mobilyaları, sosyal kullanımlarıyla birlikte belgelenmiştir. Çalışma
verileri ışığında, Türkiye’de 1950-1980 döneminde geçmişten beri devam eden
malzeme ve biçim referanslarının yanı sıra yeni malzeme ve biçim referanslarının
da oturma mobilyasında görülmeye başlandığı tespit edilmiştir. Özellikle 1970
sonrasında, süreçte hem yatak olabilen kütüphaneli divan gibi hem de köşe
takımları gibi maddi kültür unsurlarının sayesinde, oturma pratiklerinde geçmişten
gelen oturma alışkanlıklarının sürekliliği sağlanmıştır. Oturma mobilyalarında
malzemelerin ve biçimlerin değiştiği görülürken, tekstil unsurunun önemini koruduğu
görülmüştür.

Anahtar sözcükler: Türkiye’de mobilya, oturma mobilyası, mobilya tarihi, mobilya
biçim referansları, maddi kültür.