Danışman: Doç. Dr. Duygu Koca
Yazar: Simge Gülbahar

Öğrenci yurtları, üniversite öğrencilerinin eğitimleri boyunca akademik gelişimlerini ve
sosyal yaşamlarını etkileyen önemli yaşam alanlarıdır. Türkiye’de üniversite öğrenci
sayılarının sürekli artışı, hali hazırda ve yeni planlanan yurt mekanlarının
kullanılabilirliğinin geliştirilmesindeki ihtiyacı sürekli kılmaktadır. Kullanılabilirlik, yapılı
çevrenin değerlendirilmesinde kullanıcı-mekan etkileşimini tarifleyen bir kavramdır.
Kullanıcının mekanın sahip olduğu katmanları deneyimlemesi sonucunda verdiği
geribildirimler, mekanın kullanılabilirliğine ait bir değerlendirmedir. Bu geribildirimler,
öğrenci yurtlarındaki kullanılabilirliğin geliştirilmesi adına önemlidir. Bu sayede öğrenci
yurtlarındaki kullanıcı deneyimi, kullanıcı beklentilerine ve ihtiyaçlarına karşılık verecek
nitelikte tasarlanabilir.

Türkiye’deki yükseköğrenim öğrenci yurtlarında kullanıcı deneyiminin keşfedilmesine
yönelik bir analiz yapılarak, öğrenci yurtlarında kullanılabilirliğin geliştirilmesinde dikkate
alınması gereken ilişkilerin ortaya çıkarılması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu
kapsamda kullanılabilirlik, öğrenci yurtlarında kullanıcı-mekan etkileşiminin
değerlendirildiği bir ölçüt olarak incelenmiştir. Bu inceleme, kullanılabilirlik ve öğrenci
yurtlarına ait literatür üzerinden yapılmıştır. Mekanlarda oluşturulan kontrol
mekanizmalarının, belirli katmanlar oluşturarak kullanılabilirliği düzenlediği
görülmektedir. Bu katmanlarda mekan kullanımlarının, mekanın nesnel ve öznel
özellikleri dışında, dış faktörlerin etkisi altında olduğu anlaşılmaktadır. Öğrenci yurtlarına
yönelik incelenen literatür kapsamında, mekanın öznel ve nesnel yönlerin, dış faktörlerin
etkisiyle mekandaki katman ve aktivite ilişkisine bağlı olarak kullanımın düzenlendiği
sonucuna varılmıştır. Bu sonuç doğrultusunda, yapılacak analiz çalışması için dikkate
alınan ilişkiler olarak ele alınmıştır.

Gençlerin internet ortamı ile olan etkileşimlerinin sıklaşması, yapılacak analiz çalışması
için kullanıcının gözlemlenebileceği internet ortamlarına yönlendirmiştir. Çalışmada
yöntem olarak nitel içerik analizi yöntemi kullanılarak, YoutubeTR üzerinde kullanıcılar
tarafından paylaşılan 110 video analiz edilmiştir. Yapılan analizlerde kullanılabilirlik
faktörleri olarak belirlenen öznel, nesnel ve dış faktörlere ait kategoriler ile yurt türü,
mekan katmanları ve kullanıcı aktivitelerinin birbirleriyle ilişkileri ile ilgili bulgular
tartışılmıştır. Elde edilen sonuçlarda yurt türü, mekan katmanları ve aktivitelere bağlı
olarak dış, öznel ve nesnel faktörlere ait alt kategorilerde ilişkisel sonuçlarda farklılıklar
gözlemlenmiştir. Çevrim-içi bir platform üzerindeki paylaşımların analizi ile
gerçekleştirmesi sebebiyle belirli bir alt-kültüre ait sonuçları barındırmaktadır.
Çalışmanın, Türkiye’deki yükseköğrenim öğrenci yurtlarındaki mekan kullanılabilirliğinin
geliştirilmesi adına kullanıcı deneyimlerini düzenleyen temel ve güncel kullanıcı-mekan
ilişkisini ortaya çıkarması bakımından katkı sunacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: öğrenci yurtları, kullanıcı-mekan etkileşimi, kullanılabilirlik, kullanıcı
deneyimi, kullanıcı tarafından üretilen içerik, çevrimiçi platformlar.