Danışman: Doç. Dr., Emre DEMİREL
Yazar: İbrahim Anıl DURMAZ

Çalışma, ofis mekânının dönüşümünü yönetimsellik ve post-kapitalizm kavramları
çerçevesinde incelemektedir. Post-kapitalist üretim biçimleri ve dijitalleşme, emek
değerinin niteliğini dönüştürmüş, bunun sonucunda mekân da tek başına üretim araçlarının
yer aldığı bir fiziksel zemin olmaktan çıkıp, davranışların, verimliliğin ve duygulanımların
yönetildiği bir sistem haline gelmiştir. Çalışmada nitel bir araştırma yöntemi benimsenmiş
ve Wilkinson Architects tarafından geliştirilen 12 yapı taşı modeli, bir tasarım şemasından
çok, bu tez kapsamında analitik bir çözümleme aracı olarak yeniden yorumlanmıştır. Model,
ofis mekânlarının biçimsel ve ideolojik katmanlarını bütüncül biçimde incelemeye olanak
tanımıştır. Bu yöntem, mekânın fiziksel düzeninin yanı sıra, üretim biçimlerini ve yönetim
rasyonalitelerini de açığa çıkaran özgün bir analitik çerçeve oluşturmuştur. Araştırmada
seçilen üç örnek: Googleplex, Microsoft Canada Excellence Center ve GLG Austin Office
post-kapitalist üretim kültürünün mekânsal temsilleri olarak değerlendirilmiştir. Bu yapıların
her biri, kurumsal üretkenliği ve bireysel motivasyonu yeniden tanımlayan birer
yönetimsellik laboratuvarı olarak ele alınmıştır. Farklı coğrafyalarda konumlanmalarına
rağmen bu üç örnek, küresel ölçekte aynı ideolojik zemini paylaşan post-kapitalist ofis
modelini temsil etmektedir. Elde edilen bulgular, çağdaş ofis mekânlarının özgürlük,
yaratıcılık ve esneklik söylemleri altında işleyen yeni bir yönetim biçiminin mekânsal yüzü
olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, 12 yapı taşı modelinin analitik bir okuma
aracına dönüştürülerek, çağdaş ofislerin ele alınışına yöntemsel bir yenilik getirilmesiyle
literatüre özgün katkı sunulmaktadır.

Anahtar sözcükler: Yönetimsellik, post-kapitalizm, ofis, mekânsal biçimlenme, iç mimarlık.